
25. Tanni Grey Thompson OBE
Arloeswyr (432 o bleidleisiau)
1969 –
Athletwraig anhygoel o lwyddiannus sy"n cael ei chanmol am newid ymwybyddiaeth pobl o anabledd
Yn ôl papur newydd y Guardian, mae Tanni Grey-Thompson "wedi gwneud llawer mwy na faint bynnag o ymgyrchwyr sy"n clymu eu hunain wrth glwydi Stryd Downing, i normaleiddio agweddau tuag at ddefnyddwyr cadair-olwyn."
Yn sicr, nid oedd wedi ymroi i greu"r fath effaith - er, gan bod ganddi radd mewn Gwleidyddiaeth a Gweinyddiad Cymdeithasol, nid oes angen darlith arni ynglŷn â beth yw cydraddoldeb. Os yw Tanni Grey-Thompson wedi newid agweddau, mae wedi llwyddo i wneud hynny trwy fod yn hi ei hun - sef athletwraig tu hwnt o ddawnus ac ymroddedig.
Fel plentyn oedd wedi gwirioni"n llwyr ar chwaraeon, roedd hi"n addoli Gareth Edwards - ei henwebiad hi ar gyfer 100 o Arwyr Cymru - ac fe aeth i"r afael ag unrhyw gamp oedd ar gael iddi. Pan roedd hi"n ddisgybl yn ysgol Sant Cyres ym Mhenarth, dechreuodd Tanni gystadlu mewn athletau cadair-olwyn, gan ryfeddu pawb pan enillodd bencampwriaeth iau Cymru yn 15 oed.
Wedyn, aeth i"r pair chwaraeon ym Mhrifysgol Loughborough lle yr aeth ati i fagu cryfder, ac yn llawn mor bwysig, i ddatblygu ei thechneg rasio. Daeth allan o"r coleg i fod yn un o"r mwyaf llwyddiannus yng ngemau"r Paralympig 1992, gan sgubo"r gwobrau i gyd - yn ennill medal aur yn y 100, 200, 400, a"r 800 medr.
Mae hi wedi ennill 13 o fedalau Paralympaidd i gyd, 9 yn rhai aur yng ngemau Barcelona, Atlanta a Sydney. Go brin mai dyna fydd diwedd ei gyrfa wrth iddi ymestyn ymlaen am fwy o glod a bri eto, a gyrfa i"w chymharu ag un hirhoedlog Syr Steve Redgrave.
Ei gwendid, efallai, yw rhoi"r argraff - i"r sawl nad yw"n gwybod am y can milltir yr wythnos mae"n gwneud yn ei sesiynau ymarfer mynych - nad yw"r llwyddiant sydd wedi dod i"w rhan yn gofyn am ymdrech. Mae gwedd allanol y ferch lawen hyderus yn cuddio"r dycnwch sydd dan yr wyneb.
Erbyn hyn, mae Tanni Grey-Thompson, sy"n fam i Carys Olivia, yn mwynhau gyrfa arall fel cyflwynydd teledu. Mae hi hefyd wedi ysgrifennu ei hanes hyd yn hyn mewn llyfr - Seize the Day. Dylai yr hyn a wna â gweddill ei bywyd hefyd wneud llyfr diddorol iawn.
