Os all mawredd bocswyr gael ei fesur yn ôl nifer y ffugenwau sydd ganddynt, roedd Jimmy Wilde yn un o"r goreuon. Roedd yn cael ei ddisgrifio fel “The Tylorstown Terror”, “The Ghost with a Hammer in his Hand” ac yn amlach na dim - “The Mighty Atom.”

Roedd y bocsiwr pwysau trwm Americanaidd Gene Tunney yn rhyfeddu"n fawr bod gan ddyn mor ysgafn ddyrnau mor nerthol. Fe ddisgrifiodd Wilde yn syml: "Ef oedd y bocsiwr gorau welais i erioed."

Roedd Wilde yn gynnyrch ei gymdeithas yn y Rhondda oedd yn dioddef caledi enbyd pan oedd ar ei dyfiant. Yn blentyn, gweithiodd o dan ddaear yn y glofeydd lleol. Gallai fynd i fewn i"r tyllau oedd yn rhy gyfyng i oedolion gan fod ei gorff mor fain.

Fel y rhan fwyaf o baffwyr ei oes, dysgodd ei grefft yn stondinau bocsio"r ffeiriau lleol, lle byddai hen focswyr garw yn ymladd yn erbyn y rheiny a fentrai eu herio. Yn fuan, y Jimmy Wilde tenau oedd y prif atyniad.

Ymladdodd Wilde yn broffesiynol am y tro cyntaf yn 16 oed, ac enillodd y teitl Prydeinig ym 1913 yn 21 oed.

Er nad oedd y Cymro yn pwyso mwy nag wyth stôn trwy gydol ei yrfa, roedd ei nerth mor rhyfeddol, fel iddo gael ei wahodd i gymryd rhan mewn ymchwiliadau meddygol.

Collodd ei ornest gyntaf wrth iddo geisio ennill pencampwriaeth Ewrop ym 1915, ond fe ddychwelodd y flwyddyn ganlynol i gipio"r wobr. Fisoedd yn ddiweddarach rhoddodd grasfa i Young Kid Zulu yn yr UDA gan sicrhau mai fe oedd y cyntaf erioed i fod yn Bencampwr diamheuol Pwys Pryf y Byd.

Yn y pendraw roedd yn rhaid iddo ymladd yn erbyn dynion llawer yn drymach nag ef er mwyn cael gornestau. Teithiodd o amgylch America yn curo gwrthwynebwyr lu o adrannau pwysau uwch nag ef.

Erbyn iddo amddiffyn ei deitl fel Pencampwr y Byd ym 1923 nid oedd wedi ymladd am ddwy flynedd. Collodd i Pancho Villa yn Efrog Newydd ar ôl dioddef anafiadau mor ddrwg o gwmpas ei lygaid, fel nad oedd yn gallu gweld erbyn diwedd yr ornest fythgofiadwy.

Daeth â diwedd ar yrfa anhygoel. Cymerodd Wilde ran mewn dros fil o ornestau a heblaw am lond dwrn ohonynt, cerddodd allan o"r cylch bocsio fel enillydd bob tro.